ارائه مدلی برای ارزیابی درونی گروههای آموزشی دانشگاه های دولتی ایران با رویکرد فراارزیابی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته مدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 استادیار رشته مدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 استادیار رشته برنامه ریزی درسی، گروه علوم تربیتی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

چکیده

ارائه مدلی برای ارزیابی درونی گروه‌های آموزشی دانشگاه‌های دولتی ایران با رویکرد فراارزیابی

چکیده
هدف اصلی این پژوهش بررسی جامع و فراارزیابانه‌‌ای از وضعیت کنونی ارزیابی درونی در گروه‌های آموزشی دانشگاه‌های دولتی ایران و در نهایت ارائه یک الگوی بهینه ارزیابی درونی است. بدین منظور، روش پژوهش کیفی مورد استفاده قرار گرفت. به منظور گردآوری داده ها، از تحلیل اسناد و گزارش‌ها و همچنین مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با خبرگان و دست-اندرکاران استفاده شد. جهت تحلیل داده ها، از روش کدگذاری آزاد، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخابی استفاده گردید. نتیجتا، مدل ارائه شده از 3 عامل اصلی بافت، محتوا و اجرا و نیز 10 بعد محوری شامل؛ بعد فرهنگی، بعد فکری-پارادایمی، بعد ساختاری، بعد کیفیت، بعد اهداف، بعد شاخص‌ها، بعد الگو، بعد قبل اجرا، بعد حین اجرا و بعد پس از اجرا تشکیل شده است و گام‌های لازم در هر بعد نیز ارائه شده است.
واژه‌های کلیدی: آموزش عالی، ارزیابی کیفیت، ارزیابی درونی، فراارزیابی

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Developing a model for internal evaluation of departments of Iranian universities with metaevaluation approach

نویسندگان [English]

  • h gholamzadeh 1
  • s shahi 2
  • h farhadi rad 2
  • seyed abbas razavi 3
1 Department of Educational Sciences, Faculty of Education and Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
2 Department of Educational Sciences, Faculty of Education and Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
3 Department of Educational Sciences, Faculty of Education and Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
چکیده [English]

Developing a model for internal evaluation of departments of Iranian universities with metaevaluation approach
Hojat gholamzadeh
Department of Educational Sciences, Faculty of Education and Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
Sakine shahi
Department of Educational Sciences, Faculty of Education and Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
Hamid Farhadi rad
Department of Educational Sciences, Faculty of Education and Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
Seyed abbas razavi
Department of Educational Sciences, Faculty of Education and Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran

Abstract

The present study is to meta-evaluate the status qua of higher education internal evaluation and subsequently propose a meta-evaluation model. In so doing, a qualitative design is used. In-depth Semi-structured interview was used to gather data from the informants. In addition, document analysis was conducted. To analyze data, free coding, axial coding and selective coding were used. The proposed meta-evaluation model was comprised of three primary constructs, e.g. context of internal evaluation (cultural aspect, paradigm aspect, structural aspect, and quality aspect), content of internal evaluation (model, goals, and indicators), and execution of internal evaluation (pre-execution, while execution, and post-execution). Finally, necessary steps are presented to approach meta-evaluation.

Keywords: higher education, quality evaluation, internal evaluation, meta-evaluation

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: higher education
  • quality evaluation
  • Internal Evaluation
  • meta-evaluation
احمدوند، مصطفی؛ ارژنگ، اردوان. (1390). روند ارزیابی درونی گروه‌های آموزشی در دانشگاه یاسوج: چالش‌ها و راهکارها. مجموعه مقالات پنجمین همایش ارزیابی کیفیت در نظام دانشگاهی، دوره دوم، پردیس دانشکده‌های فنی دانشگاه تهران.

احمدی، زهرا. (1386). ارزشیابی درونی گروه روانشناسی دانشگاه تربیت معلم تهران. پایان نامه کارشناسی ارشد تحقیقات آموزشی، دانشکده روان­شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تربیت معلم تهران.

اسحاقی، فاخته؛ محمدی، رضا؛ صادقی­مندی، فاطمه و زمانی­فر، مریم (1390). بررسی عوامل مرتبط با اجرای مطلوب ارزیابی درونی در گروه‌های آموزشی دانشگاهی (مروری بر یک دهه تجربه گذشته در ایران). مجموعه مقالات پنجمین همایش ارزیابی کیفیت در نظام دانشگاهی، تهران: پردیس دانشکده‌های فنی دانشگاه تهران.

امین طهماسبی، حمزه؛ واحدی، اشکان؛ توکلی مقدم، رضا (1389). چالش‌ها و راهبردهای ارزیابی در گروه‌های آموزشی در راستای بهبود کیفیت توسعه علمی کشور. مجموعه مقالات چهارمین همایش سالانه ارزیابی درونی کیفیت در نظام دانشگاهی، تهران: مرکز ارزیابی کیفیت دانشگاه تهران.

بازرگان، عباس و فراستخواه، مقصود. (1396). نظارت و ارزشیابی در آموزش عالی. تهران: انتشارات سمت.

بازرگان، عباس؛ فتح­آبادی، جلیل و عین­الهی، بهرام (1379). رویکرد مناسب ارزیابی درونی برای ارتقاء مستمر کیفیت گروه های آموزشی در دانشگاه های علوم پزشکی. مجله روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، دوره 30، شماره 2: 1- 26.

ترک­زاده، جعفر؛ محمدی، مهدی؛ محترم، معصومه. (1392). بررسی اثربخشی طرح های ارزیابی درونی اجرا شده در گروه های آموزشی دانشگاه شیراز، فصلنامه مطالعات اندازه­گیری و ارزشیابی آموزشی. سال سوم، شماره چهارم: 169- 201.

ثمری، عیسی؛ یمنی دوزی سرخابی، محمد؛ صالحی عمران، ابراهیم و گرائی نژاد، غلامرضا (1392). بررسی و شناسایی عوامل مؤثر در فرآیند توسعه دانشگاهی در دانشگاه های دولتی ایران. دوفصلنامه مطالعات برنامه ریزی آموزشی، نوبت دوم، شماره چهارم.    

حجازی، یوسف؛ بازرگان، عباس؛ اسحاقی، فاخته. (1395). راهنمای گام به گام ارزیابی درونی کیفیت در نظام دانشگاهی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم.

حکیمی، وجیهه؛ مهرام، بهروز و آهنچیان، محمدرضا. (1392). آسیب شناسی طرح های ارزیابی درونی و راه­های  توسعه اثربخشی آن (مطالعه موردی: دانشگاه فردوسی مشهد). دو فصلنامه مطالعات برنامه ریزی آموزشی، سال دوم، شماره سوم: 6- 37.

دادرس، محمد و شریفی، فریبا. (1393). تشکیلات ارزیابی کیفیت دانشگاهی و شرایط تحقق ارتقای کیفیت آموزش عالی. مجموعه مقالات اولین کنفرانس ملی ارزیابی کیفیت در نظام­های دانشگاهی، تهران: دانشگاه صنعتی شریف.

دادرس، محمد؛ فرجی ده­سرخی، حاتم و مختاری، امیرحسین. (1397). اثربخشی ارزیابی کیفیت آموزش عالی ایران؛ با نگاهی به ارزیابی درونی گروههای آموزشی. مجموعه مقالات نخستین همایش بین­المللی و دوازدهمین همایش ملی ارزیابی کیفیت در نظام­های دانشگاهی، تهران: دانشگاه الزهراء.

دادرس، محمد و فرجی ده­سرخی. (1395). فراارزیابی گفتمانی نو در تضمین کیفیت دانشگاهی؛ مجموعه مقالات دهمین همایش و سومین کنفرانس ملی ارزیابی کیفیت در نظام­های دانشگاهی، تهران: دانشگاه تربیت مدرس.

دی ویمر، راجر؛ آر دومینیک، جورج. (1395). تحقیق در رسانه­های جمعی. (ترجمه: کاووس امامی)، تهران: انتشارات سروش.

شاهی، سکینه. (1385). بررسی روند ارزیابی درونی در دانشگاه شهید چمران اهواز، مجموعه مقالات دومین همایش ارزیابی درونی برای ارتقاء کیفیت دانشگاهی، دانشگاه تهران.

شکورنیا، عبدالحسین؛ مطلق، محمداسماعیل؛ ستایش‌فر، نادر؛ فخری، احمد و ملایری، علیرضا .(1384). ارزیابی ارزیابی: آیا اجرای ارزیابی درونی در گروه‌های آموزشی منجر به تغییرات مطلوب در روند آموزش گردیده   است؟ مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی، دوره پنجم، شماره 14: 135- 154.

شهرکی پور، حسن و جمالی، شادی.­(1389). نقش ارزیابی درونی در ارتقای علمی مدیران و اعضای هیأت علمی رشته مهندسی مکانیک دانشگاه آزاد اسلامی واحد قزوین. فصلنامه آموزش مهندسی ایران، شماره 48: 23- 45.

عباس پور، عباس و شرفی محمد­.(1390). ارزیابی درونی در گروه مدیریت و برنامه ریزی آموزشی دانشگاه علامه طباطبایی، فصلنامه اندازه گیری تربیتی، شماره 5، سال دوم، 131- 159.

فراستخواه، مقصود. (1388). ارزیابی کیفیت آموزش عالی ایران کاربردی از نظریه مبنایی GT، تهران: انتشارات مؤسسه پژوهش و برنامه­ریزی آموزش عالی، چاپ اول.

فراستخواه، مقصود. (1377). آموزش عالی در آستانه قرن بیست­ویکم. فصلنامه پژوهش و برنامه­ریزی در آموزش عالی، شماره هفده: 119- 130.

فراستخواه، مقصود. (1385). ارائه الگویی برای ارزیابی و تضمین کیفیت در آموزش عالی ایران. رساله دکتری  آموزش عالی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی.

فراستخواه، مقصود. (1387). بررسی تأثیر فرایند ارزیابی درونی بر برنامه­ریزی برای بهبود کیفیت گروه­های آموزشی دانشگاهی: تحلیلی مقایسه­ای از نظر اجرا یا عدم اجرای ارزیابی درونی. فصلنامه پژوهش و برنامه­ریزی در آموزش عالی، سال چهاردهم، شماره سوم: 154- 175.

فراستخواه، مقصود. (1395). دانشگاه ایرانی و مسئله کیفیت، تهران: انتشارات آگاه، چاپ دوم.

فراستخواه، مقصود. (1395). زمینه های فرهنگی و اجتماعی آموزش عالی و نقش ارزیابی درونی در بهبود کیفیت آن، نگاهی به تجربه­های ارزیابی کیفیت در آموزش عالی ایران: افق­ها و چشم­اندازها. انتشارات مؤسسه پژوهش و برنامه­ریزی آموزش عالی، چاپ اول.

مجتبی زاده، محمد، عباس پور، عباس، ملکی، حسن و فراستخواه، مقصود. (1394). سیر تحول و تطور   اعتبارسنجی آموزش عالی جهان. مجموعه مقالات دومین کنفرانس ملی و نهمین همایش ارزیابی کیفیت نظام های دانشگاهی.

ملکوتیان، محمد؛ مولی زاده، پروین. (1393). بررسی مقایسه­ای ارزشیابی درونی گروه بهداشت محیط دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی کرمان طی سال های 1387- 1392. نشریه گام های توسعه در آموزش پزشکی، دوره 11، شماره 2: 251- 263.

عباس­پور، عباس؛ شرفی، محمد. (1390). ارزیابی درونی در گروه مدیریت و برنامه­ریزی آموزشی دانشگاه علامه طباطبایی، نشریه اندازه­گیری تربیتی، دوره دوم، شماره 5: 131- 159.

محمدی، رضا. (آموزش کشور، چاپ چهارم. 1394). راهنمای عملی انجام ارزیابی درونی در نظام آموزش عالی ایران: تجارب بین­المللی. انتشارات سازمان سنجش

محمدی، رضا؛ اسحاقی، فاخته و عارفی، محبوبه. (1390). ارزیابی درونی : راهبردی مناسب برای ارزیابی و بهبود کیفیت مدیریت در نظام دانشگاهی (مورد : نظام دانشگاهی ایران ). نخستین کنفرانس ارزشیابی و تضمین کیفیت در نظام­های آموزشی، دانشکده زبان­های خارجی دانشگاه علامه طباطبائی.

مداحی، آزاده؛ زارع، زینت و مساعد، مریم السادات. (1397). آسیب­شناسی و ارائه الگوی پیشنهادی برای اجرای موفق ارزیابی درونی گروه­های آموزشی (مورد: دانشگاه الزهرا). مجموعه مقالات نخستین همایش بین­المللی و دوازدهمین همایش ملی ارزیابی کیفیت در نظام­های دانشگاهی، تهران: دانشگاه الزهراء.

میرزا محمدی، محمدحسن؛ هاشمی، سیدمجید و امیری، عبدالرضا. (1389). تعیین چالش های ارزیابی درونی در گروه‌های آموزشی دانشگاه‌های ایران. مجموعه مقالات چهارمین همایش ارزیابی درونی کیفیت در نظام دانشگاهی، مرکز ارزیابی کیفیت دانشگاه تهران.

ناطقی، فائزه؛ یوسفی، علیرضا و یارمحمدیان، محمد حسین. (1387). طراحی الگوی ارزشیابی برنامه درسی شیمی دوره متوسطه. دانش و پژوهش در علوم تربیتی- برنامه­ریزی درسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان، شماره 20: 21- 48.

نظرزاده زارع، محسن؛ مردانی، امیر حسین؛ عباسی، حبیبه و عباسی، زهرا. (1393). چالشهای موجود در ارزیابی درونی (مورد گروه های آموزشی علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه های دولتی ایران. فصلنامه علمی پژوهشی کتابداری و اطلاع­رسانی، دوره 17، شماره 2: 41- 74.

نظرزاده زارع، محسن؛ مردانی، امیرحسین. (1393). ارزیابی درونی، رویکرد چالش‌برانگیز در نظام اعتبارسنجی:   آسیب‌شناسی آن در نظام آموزش عالی ایران. اولین کنفرانس ملی ارزیابی کیفیت در نظام‌های دانشگاهی. تهران: دانشگاه صنعتی شریف.

هاشمی، سید حامد و پور امین زاد، سعیده. (1390). تحلیل الگوی اعتبارسنجی و ارزیابی درونی جهت ارزیابی و تضمین کیفیت در نظام دانشگاهی. مجموعه مقالات پنجمین همایش ارزیابی کیفیت در نظام دانشگاهی، دانشگاه تهران.

Al Rubaish, Abdullah .(2011). A Comparative Appraisal of Timings for Program Evaluation Survey and Related Institutional Results in Saudi Arabia: Quality Management in Higher Education. Journal of Service Science and Management,Vol 4, pp.  184-190

Agasisti, T. Barbato, G. Dal Molin, M & Turri, M. (2019). Internal quality assurance in universities: does NPM matter?, Studies in Higher Education, 44:6, 960-977, DOI: 10.1080/03075079.2017.1405252.

Bazargan, A.(2007). Problems of Organizing and Reporting Internal and External  Evaluation in Developing Countries: The case of Iran. Quality in Higher Education.13(3), 207-214.

Ezer. Hanna & Horin. Arielle .(2013). Quality enhancement: a case of internal evaluation at a teacher education college. Quality Assurance in Education. Vol.  21 No. 3, pp. 247-259. 

Govender, Neelan. Grobler, Bennie. Mestry, Raj. (2017). Internal whole-school evaluation in South Africa, The influence of holistic staff capacity. Educational Management Administration & Leadership, vol. 44, 6: pp. 996-1020.

 EURASHE. (2015). Standards and Guidelines for Quality Assurance in the European Higher Education Area (ESG). Brussels, Belgium. http://creativecommons.org.

Frølich, N., and J. Caspersen.( 2015). “Institutional Governance Structures.” In The Palgrave International Handbook of Higher Education Policy and Governance, edited by J. Huisman, H. De Boer, D. D. Dill, and M. Souto-Otero, 379–97. New York: Palgrave Macmillan.

Hanssen, Carl. E. Lawrenze, Frances. Dunet, Diane (2008). Concurrent Meta-Evaluation, American Journal of Evaluation, Vol 29, No 4, pp 572- 582.

Lee, Jeong-Sook. Kim, Sung-Wan. (2015). Validation of a Tool Evaluating Educational Apps for Smart Education. Journal of Educational Computing Research, vol. 52, 3: pp. 428-450.

Lundberg, Federica Calidoni.­(2006). Evaluation: definitions, methods and models. Swedish Institute For Growth Policy Studies.

Mehralizadh, Y., Pakseresht, M.J., Baradaran, M & Shahi, S. (2007). The dilemma of internal evaluation in education: a longitudinal case study. Quality assurance in education, vol 15. No 3. Pp 352-368.  

Nevo, D. (2002). “Dialogue Evaluation: Combining Internal andmExternal evaluation”; Advances in Program Evaluation, Vol. 8,pp. 3-16.

Pereira, Cleber Augusto. Esteves Araujo, Joaquim Filipe Ferraz. Machado-Taylor, Maria de Lourdes. (2018). The Brazilian higher education evaluation model: “SINAES” sui generis? International Journal of Educational Development, Volume 61: 5-25.

Santiago, Paulo and etal (2008). Tertiary Education for Knowledge   Society, special features: governance, funding, quality.OEC  Volum1.No 71. Pp 189-192.

Stufflebeam D L .(2001). The metaevaluation imperative. American Journal of Evaluation;22(2):183-209.

Stufflebeam DL .(2011). Evaluation checklists:Practical tools for guiding and judging evaluation .American Journal of Evaluation 22(1):71-79.

Stufflebeam, D. L .(1999). Foundational Models for 21st Century Program Evaluation. The Evaluation Center Occasional Papers Series.

Tang, T.D. (2014). The promise of internal evaluation as a metod of systematic inquiry for program and organizational improvement higher education, A thesis submitted to the Faculty of Education in conformity with the requirements for the degree of Master of Education, Queen’s University Kingston, Ontario, Canada.

Vlasceanu.l,Grunberg.L.& parlea,D.(2011). Quality Assurance and Accreditation: A Glossary of Basic Terms and Definitions; Bucharest, unesco – CEBRS.