خلاقیت و نوآوری در سازمان‌های دفاعی دانش‌بنیان (مطالعه موردی: اداره تحقیقات و جهاد خودکفایی ارتش جمهوری اسلامی ایران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا

2 عضو هیئت علمی دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا

3 دانشجوی دکتری علوم دفاعی راهبردی دانشگاه عالی دفاع ملی

چکیده

پیشرفت و توسعه پایدار در هر کشوری، شکوفایی موسسات دانش‌بنیان است. اما نکته بسیار مهم، عدم وجود شاخص‌های مناسب همراه با یک تعریف صحیح از شرکت‌های دانش‌بنیان بر اساس شرایط کشور است. هدف اصلی پژوهش تبیین خلاقیت و نوآوری در سازمان‌های دفاعی دانش‌بنیان است. با توجه به ‌ماهیت موضوع، این پژوهش کاربردی و روش تحقیق در این پژوهش توصیفی می‌باشد. جمع‌آوری اطلاعات به دو روش میدانی و کتابخانه‌ای و با استفاده از اسناد و مدارک انجام گرفته. ابزار اندازه‌گیری سنجش خلاقیت و نوآوری، پرسشنامه 12 گویه‌ای مدل دورجی و همکاران با طیف لیکرت می‌باشد. این پرسشنامه دارای سه مولفه سبک رهبری، ساختار سازمانی، فرهنگ سازمانی می‌باشد. ضرایب پایایی این پرسشنامه به ترتیب برای سبک رهبری، ساختار سازمانی و فرهنگ سازمانی برابر با 85/.، 79/. و 83/. بدست آمده است. ضریب پایایی را برای هر یک از زیر مقیاس‌ها با استفاده از آلفای کرونباخ محاسبه شد. جامعه آماری پژوهش شامل 140 نفر از کارکنان اداره تحقیقات و جهاد خودکفایی ا.ج.ا می‌باشد که با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی طبقاتی و فرمول نمونه‌گیری کوکران، حجم جامعه نمونه 55 نفر تعیین شد. تحلیل نتایج حاصل از تحلیل کمی (آزمون کای دو) در سطح خطای پنج درصد (0.05=α) نشان داد که سبک رهبری، ساختار سازمانی و فرهنگ سازمانی باعث ارتقاء خلاقیت و نوآوری در سازمان‌های دفاعی دانش بنیان خواهد شد. نتایج پژوهش نشان داد سبک حمایتی، ساختارهای منعطف و ارگانیک، جو سازمانی و ریسک‌پذیری سازمان و کارکنان در انجام تغییرات در سازمان‌های دفاعی دانش بنیان مهم‌ترین عامل بروز خلاقیت و نوآوری می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Creativity and Innovation in Knowledge-based Defensive Organizations (Case study: Research and Self-Sufficiency Jihad Organization of the Islamic Republic of Iran Army)

نویسندگان [English]

  • A Rezaei 1
  • m. h hojjatinia 2
  • H Ghaazi 3
چکیده [English]

One of the pillars of sustainable development in each country is the growth of knowledge-based institutions. But a very important point is the lack of appropriate indicators along with a proper definition of knowledge-based companies based on the conditions of the country. The main goal of this study is to explain creativity and innovation in the knowledge-based defense organizations. According to the nature of the topic, this research is applied and the research method is descriptive. Data collection was carried out using both field and library methods and using documents. Durghi et al’s Likert scale 12-item questionnaire was used for measuring the creativity and innovation. The reliability coefficients of this questionnaire for leadership style, organizational structure and organizational culture, were respectively obtained 0.85, 0.79 and 0.83. The reliability coefficient for each subscale was calculated using Cronbach's alpha. The statistical population of the study consisted of 140 employees of Research and Self-Sufficiency Jihad Organization of the Islamic Republic of Iran Army. Using stratified random sampling method and Cochran sampling formula, 55 subjects were selected. Analysis of the results of quantitative analysis at the level of error of 5% (α = 0.05) showed that leadership style, organizational structure and organizational culture will promote creativity and innovation in knowledge-based defense organizations. The results of this study showed that supportive style, flexible and organic structures, organizational climate and risk taking of organization and employees in knowledge-based defense organizations is the most important factor of creativity and innovation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • creativity
  • Innovation
  • Leadership Style
  • Organizational Structure
  • Organizational Culture

آندریوپولوس، کنستانتین، پاتریک داوسون، (1390)، مدیریت تحول، خلاقیت و نوآوری، طالقانی، غلامرضا، نشر علم و ادب، تهران

آمابیل، ترزا، (1376)، خلاقیت را چگونه از بین ببریم؟ حسینیان زرنقی، حسین، ماهنامه تدبیر، 97.

اکبرزاده، نجمه، شفیع‌زاده، احسان، (1391)، بررسی نقش دولت در بهبود روند ایجاد و توسعه کسب‌وکارهای دانش‌بنیان، فصلنامه رشد و فناوری، 9 (33).

ایجابی، ابراهیم، (1397)، آمار و کاربرد آن در مدیریت، انتشارات دافوس آجا، تهران، چاپ دوم.

احتشامی، کاملیا، (1381)، تشویق نوآوری، ماهنامه گزیده مدیریت، 22، تهران.

استیری روح‌اله، مشیری، بنیامین، (1388)، ابزارهای تأمین مالی بنگاه‌های دانش‌بنیان، کنفرانس بین‌المللی توسعه نظام‌های مالی در ایران.

بختیاری­مقدم، حسن، (1389)، خلاقیت و نوآوری در سازمان­های امنیتی، انتشارات دانشکده علوم و فنون فارابی، تهران.

بیگدلو، مهدی، (1388)، راه­های نیل به نوآوری در ساختار آموزشی دانشکده فارابی، کارشناسی ارشد، دانشکده علوم و فنون فارابی، تهران.

ترنینکو، جان؛ وسمن، آلاز؛ ‌زلاتین، بوریس، (1379)، TRIZ نوآوری نظام‌یافته، مصطفی جعفری و همکاران،‌ انتشارات رسا، تهران.

تراکمه، محمد­صادق، (1384)، نوآوری مولد در سرویس­های اطلاعاتی و امنیتی ج.ا.ا، فصلنامه امنیت­پژوهی، 13.

حسنوی، رضا، جهانگیری، آناهیتا، (1386)، نوآوری ارزش در صنعت خدمات درمانی، فصلنامه مدیریت فردا، 18.

حقایق، سیروس، (1380)، ویژگی­های سازمان­های صنعتی خلاق و نوآور، ماهنامه علمی و آموزشی در زمینه مدیریت (تدبیر)، 111، تهران.

دلوی، محمدرضا، (1378)، مبانی سازمان و مدیریت، تهران، انتشارات سیمین.

دهدشتی، شاهرخ، عبدالعلی، (1390)، تبیین خلاقیت و انگیزش در نوآوری: موج‌سواری سازمان‌ها، مجله توسعه مدیریت، 14 (90).

رضائیان، علی، (1385)، اصول مدیریت، چاپ اول، تهران، انتشارات سمت.

سعیدی­کیا، مهدی، (1384)، اصول و مبانی کارآفرینی، انتشارات کیا، تهران.

شهرآرای، مهدی، (1375)، سازمان خلاق و نوآور، مجله دانش مدیریت، دانشکده علوم اداری مدیریت بازرگانی دانشگاه تهران.

صمد­آقایی، جلیل، (1379)، تکنیک­های خلاقیت فردی و گروهی، مرکز آموزش مدیریت دولتی، تهران.

صادقی‌مال­میری، منصور، (1386)، خلاقیت رویکردی سیستمی (فرد، گروه، سازمان)، انتشارات دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران.

علیرضایی، ابوتراب، تولایی، روح‌اله، (1378)، راهکارهای تقویت نوآوری و شکوفایی در سازمان، فصلنامه مدیریت و منابع انسانی در صنعت نفت، 2 (3).

لوالیه، توماس و تلیه، آلبرت، (1383)، مدیریت نوآوری، انصاری، منوچهر و خیرخواه، امیرسامان، سازمان مدیریت صنعتی، تهران.

مطهری، مرتضی، (1372)، مقدمه­ای بر جهان­بینی اسلامی جامعه و تاریخ، انتشارات صدرا، تهران.

مهدوی، حمید، شیخ‌زین‌الدین، محمود، خدابنده، لیلا، (1390)، تحلیل اثربخشی پارک‌های علم و فناوری به کمک نتایج فرآیند ارزیابی شرکت‌های دانش‌بنیان مستقر در پارک‌های علم و فناوری، فصلنامه رشد و فناوری، 7 (27).

مرادی و ابراهیم­پور، (1393)، تبیین دوسوتوانی سازمانی به عنوان مفهومی نوین در مدیریت سازمان‌های دانش‌بنیان، فصلنامه رشد فناوری، سال دهم، شماره 40.

مجیدی، سیدعلی، (1395)، خلاقیت و نوآوری کارکنان پایور ساحفاجا با نگرش بر مؤلفه­های سازمان،کارشناسی ارشد، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران.

میرمیران، سیدجلیل، (1384)، خلاقیت و نوآوری فردی، گروهی، سازمانی، انتشارات گهر، تهران.

متقی­حامد، علی­رضا، (1383)، مهندسی ضرورتی اجتناب­ناپذیر، نشریه تدبیر، سال پانزدهم، 144.

 

Anderson, Neil. Potocnik, Kristina. Zhou, Jing. (2014). Innovation and Creativity in Organizations: A State-of-the-Science Review, Prospective Commentary, and Guiding Framework. Journal of Management. Sage Publications.

Bosch-Sijtsema, Petra. Postma, Theo J.B.M. (2004). A knowledge-based approach to innovation: an application for project-based firms. Faculty of Management and Organization, University of Groningen, the Netherlands.

Ionescu, Vladimir-Cordin. Cornescu, Viorel. Druica, Elena. (2012). Creativity, Innovation and change in knowledge-based organizations. Revista Economica Journal. University of Bucharest, Romania.

Quentane, Eric. Casselman R. Mitch. Reiche, Sebastian. Nylund, Petra. (2011). Innovation as a knowledge outcome. Journal of Knowledge Management. IESE Business School. Barcelona, Spain.

Tocan, Madalina Cristina. (2012). Knowledge-based strategies for knowledge-based organization. Journal of Knowledge Management, Economics and Information Technology. University of Bucharest.

Wheeler, Kristen. (2015). Creating a culture of creativity. Innovation Essays. U.S Department of the Navy.